Biofeedback w ciąży - jak realnie możemy wesprzeć kobietę w tym czasie?

Ciąża to ogromne obciążenie dla organizmu.

I to obciążenie ma dwa źródła.

Zmiany biomechaniczne w ciąży

Rosnący brzuch, przesunięcie środka ciężkości, pogłębiona lordoza, napięcie powięziowe, ograniczona ruchomość przepony. Tak działa fizjologia ciąży.

Zmiany w regulacji układu nerwowego w ciąży

Drugim źródłem obciążenia są zmiany zachodzące w układzie nerwowym - w jego regulacji autonomicznej.

W ciąży układ nerwowy pracuje w trybie podwyższonej czujności. Pojawia się:

·         wzrost napięcia mięśniowego,

·         płytszy, górnożebrowy oddech,

·         większa czujność,

·         trudność w wyciszeniu,

·         lęk przed porodem.

I właśnie tutaj pojawia się przestrzeń do pracy.

HRV biofeedback (trening zmienności rytmu serca) to praca z oddechem i aktywnością serca, która fizjologicznie zmniejsza obciążenie układu nerwowego i uczy samoregulacji, w skrócie - uspokojenia.

Nie chodzi o eliminację wszystkich stresorów w ciąży. Chodzi o to, aby organizm reagował na nie łagodniej, a indywidualne odczucia - napięcie, czujność, niepokój - były wyraźnie mniej nasilone.

Co realnie możemy zmienić poprzez HRV biofeedback?

Zmniejszenie wtórnego napięcia

Możemy wpłynąć na napięcie, które często powraca i pojawia się pod wpływem stresu, czy nadmiernej reaktywności układu nerwowego.

Zwiększenie tolerancji na dyskomfort

Ciało kobiety w ciąży powiększa się i powstaje dodatkowy ciężar. Układ nerwowy, który ćwiczymy, może przestać reagować na to nadmiernym napięciem czy stresem. Zwiększa się tolerancja na fizjologiczne obciążenie.

Poprawa jakości snu w ciąży

Sen wpływa bezpośrednio na odczuwanie bólu, napięcia, poziom zmęczenia i stabilność emocjonalną. Kiedy poprawiamy regulację autonomiczną, organizm skuteczniej się regeneruje, a to zmienia sposób, w jaki ciało doświadcza bodźców.

Regulacja oddechu i przepona w ciąży

Wraz z rozwojem ciąży przepona ma ograniczoną ruchomość. Często pojawia się uczucie braku powietrza, czasem elementy hiperwentylacji.

HRV biofeedback poprawia koordynację oddechu, reguluje tempo oddychania i sprawia, że przyspieszony oddech nie wywołuje automatycznie lęku. Zmniejsza napięcie towarzyszące uczuciu duszności. Jest bardzo pomocny również podczas samego porodu.

To jednak nie kończy się w momencie narodzin dziecka. Organizm uczy się szybciej wracać do równowagi po napięciu, a ta umiejętność zostaje na czas po porodzie.

Co mówią badania naukowe?

Badania prowadzone u kobiet z ciążą niskiego ryzyka pokazują, że HRV biofeedback:

·         obniża lęk prenatalny,

·         poprawia parametry zmienności rytmu serca,

·         nie wiąże się z działaniami niepożądanymi.

Źródło:

Narita i wsp., 2018 - DOI: 10.1007/s10484-018-9389-1

van der Zwan i wsp., 2019 - DOI: 10.3390/ijerph16061051

Moje doświadczenie

Na co dzień prowadzę treningi HRV biofeedback, wykorzystując je w pracy z osobami zmagającymi się z lękiem, bezsennością oraz przewlekłym napięciem i stresem.

Jestem mamą dwójki dzieci. Sama doświadczyłam, jak bardzo ciało i układ nerwowy są w czasie ciąży przeciążone.

Dlatego priorytetem w pracy z kobietą w ciąży jest dla mnie jej komfort, bezpieczeństwo, spokojne tempo pracy, indywidualne dobranie parametrów treningowych oraz uważność na reakcję organizmu.

Wspólną pracą nie zmienimy fizjologii, ale możemy nauczyć organizm lepiej radzić sobie z jej obciążeniem.

Co kobieta może realnie zyskać?

·         mniejszy lęk przed porodem,

·         spokojniejszy, głębszy sen i pełniejszą regenerację,

·         zmniejszenie dodatkowego napięcia mięśniowego,

·         lepszą regulację ciała,

·         większą stabilność emocjonalną w okresie okołoporodowym.

To wzmacnianie zdolności do regulacji, elastyczności i adaptacji - kompetencji, które przydają się nie tylko w ciąży, ale także po porodzie i na dalszych etapach macierzyństwa.